اقتصاد فضا و توسعه روستایی

اقتصاد فضا و توسعه روستایی

تحلیل عوامل مؤثر بر مشارکت اجتماعی و اقتصادی روستاییان در بهره برداری شبکه آبیاری دشت ارایض در شهرستان شوش

نویسندگان
1 عضو هیأت علمی گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 عضو هیأت علمی دانشگاه کردستان و پژوهشگر مطالعات روستایی پژوهشکده کردستان شناسی، سنندج، ایران
چکیده
قرار گرفتن ایران در زمره کشورهای خشک جهان و دارا بودن منابع آب محدود از یک سو و استفاده بیش از 90 درصد آب مصرفی کشور در بخش کشاورزی از سوی دیگر، ضرورت مدیریت و بهره­ برداری از آب کشاورزی را دو چندان ساخته است. در همین راستا پروژه بزرگ دشت ارایض به‌عنوان بخشی از طـرح­ توسـعه اراضی دشت‌های خوزستان و ایلام به مرحله اجرا درآمد. مناطق روستایی دهستان چنانه در شهرستان شوش که در واحدهای عمرانی 2 و 3 دشت ارایض قرار گرفته­، جامعه آماری بوده است. هدف تحقیق، تحلیل وضعیت مشارکت روستاییان در پروژه و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن است. روش مورد بررسی در این پژوهش به صورت کمی با تکنیک پیمایش و ابزار پرسشنامه و با حجم نمونه 134 نفر از بهره­برداران ساکن در روستا است. یافته­ های پژوهش نشان داد میزان مشارکت روستاییان در مرحله طراحی و تمایل به مشارکت در بهره­برداری از پروژه در سطح متوسط به بالایی قرار دارد ولی میزان مشارکت در مرحله اجرای پروژه در سطح بالایی نیست. در مجموع در حدود سه چهارم از پاسخگویان وضعیت مشارکت خود را در سطح متوسط ارزیابی نموده­ اند. درآمد سالیانه بهره­برداران، اعتماد بین­شخصی، اعتماد نهادی، مشارکت ذهنی، تعلق مکانی، حمایت اجتماعی و همبستگی اجتماعی با میزان مشارکت روستاییان در مدیریت و بهره­ برداری از پروژه رابطه مثبت و معناداری دارد. متغیر سن بهره­ برداران با میزان مشارکت آنها از رابطه معکوس و منفی برخوردار است. میزان مشارکت بر حسب سطح تحصیلات بهره­برداران نیز تفاوت معناداری دارد. سابقه کار کشاورزی و توانمندی اقتصادی بهره­برداران با میزان مشارکت آنها رابطه معناداری ندارد. تقویت اعتماد از دست رفته روستاییان به مجریان پروژه که به دلیل ناکارآمدی پروژه­ های پیشین اتفاق افتاده است و همچنین توانمندسازی آنها می­ تواند زمینه تقویت مشارکت روستاییان را در این پروژه و پروژه­های آتی فراهم سازد.
کلیدواژه‌ها

- Azizi Khalkheili, T. and Zamani, G.H., 2009, Farmer participation in irrigation management: The case of Doroodzan Dam irrigation network, Iran, Agricultural Water Management, 96 (5), Pp. 859-865.
- Consulting engineering firm MGCE, 2009, Challenges and solutions facing the implementation and operation of the irrigation system Lyshtr (case report), Plan Regional Water Company No. 7886070 kohgiluyeh Boyer Ahmad.
- Hamid, A. H., 1996, Public and social participation in rural Indonesia: A multi-theoretical approach, Kansas state university, Pp. 2-17.
- Mirzaei, A., Mirdamadi, S. M. and Alini, M., 2012, Non-economic factors effecting on farmer’s attitudes towards participatory irrigation management (Case study: Golestan province, Iran), Life Science Journal, 9 (3), Pp. 981-986.
- Oakley, P. and Marsden, D. J., 1984, Approaches to Participation in Rural Development, ILO, Geneva.
- Panahi, F., 2013, Factor analysis of effective components on beneficiaries’ participation in the management of irrigation and drainage networks (Case study: Bushehr), International Journal of Agriculture and Crop Sciences, 6 (21), Pp. 1448-1452.
- Phillips, D., 2006, Quality of Life: Concept, Policy and Practice, London: Routledge Publications.
- Ramella, M. and Rose, B.L., 2000, Taking part in Adolescent sexual health promotion in Peru: Community participation from a social psychological perspective, Journal of Community and Applied Social Psychology, Vol. 10, No. 4. Pp. 271-284.
- Simpson, B. and Cala, C., 2001, Measuring results in community development, An exploration of participation and network capacity domains, CRAHA, Calgary Regiond Health Authority.
- Stefano, L., 2010, Facing the water framework directive challenges: A baseline of stakeholder participation in the European ::union::, Journal of Environmental Management, Vol. 91, Pp. 1332-1340.
- Stenseke, M., 2009, Local participation in cultural landscape maintenance: Lessons from Sweden, Land use policy, Vol. 26, Pp. 214-223.
دوره 7، شماره 24 - شماره پیاپی 24
تابستان 1397
صفحه 165-184

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ اولین انتشار 18 خرداد 1405