اقتصاد فضا و توسعه روستایی

اقتصاد فضا و توسعه روستایی

تحلیل نقش کلان شهرها در ساختار اقتصادی روستاهای پیراشهری مورد: روستای گلحصار در شهرستان ری

نویسنده
استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
چکیده
در این مقاله عوامل مؤثر بر ساختار فضایی-کالبدی روستای گلحصار شهرستان ری در استان تهران در ارتباط با کلانشهر تهران مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. روش تحقیق توصیفی تحلیلی بوده و از داده­های اسنادی و نیز اطلاعات حاصل از پیمایش استفاده شده است. در تحقیق علاوه بر شیوه­های توصیفی، تکنیک تحلیل ساختاری متقاطع در نرم­افزار میک­مک نیز به­کار گرفته شده است. یافته­ها نشان داد که این روستا طی شش دهه اخیر، رشد سرسام­آور جمعیتی و فیزیکی را پشت سرگذاشته و تحولات عمیقی در ابعاد اقتصادی و اجتماعی پذیرفته است. مهاجرت به روستا تحت تأثیر عملکردهای کلانشهر تهران و تحولات اقتصادی متأثر از آن در روستا محقق گردیده است. فاصله نزدیک 4 کیلومتری روستا با تهران موجبات تغییر کشت از گندم و جو به سبزیجات را در بیش از 90 درصد از زمین­های کشاورزی فراهم آورده و نیاز به کارگر را 12 برابر افزایش داده است. استقرار صنایع و فعالیت­های عظیم پالایش نفت، کارگاه­های آلاینده و غیرمجاز و فعالیت­هایی که به لحاظ مواد اولیه و یا بازار به تهران وابسته­اند و نیز وجود و رونق بازار شغل­های ساده و به­خصوص فعالیت­های ساختمانی در تهران از عوامل دیگر تأثیرگذار بر ساختار فضایی کالبدی روستا بوده­اند. نتایج تحلیل ساختاری متقاطع نیز نشان داد که از میان 28 متغیر شناسایی شده تأثیرگذار، «ضعف مقررات محیط زیستی و اجرای آنها»، «موقعیت روستا در نزدیکی تهران»، « سهولت تغییر کاربری» و «امکان تفکیک خودخواسته زمین»، «بازار کار در تهران» و«امکان گریز از مقررات»، کلیدی­ترین عوامل محسوب می­گردند.
کلیدواژه‌ها

- Asan, S. S., & Asan, U., (2007), Qualitative Cross-impact analysis with time
consideration, Technological Forecasting and Social Change, 74, 627-644.
- Chembo, Victor Samba, (2011), Understanding rural-urban linkages: The impact of urban expansion on livelihoods of peri -Urban communities; A case study of Kibaha District, Tanzania, A Research Paper presented in partial fulfilment of the requirements for obtaining the degree of M,A, International Institute of Social Studies, Retrieved from: https://thesis.eur.nl/pub/10772/
- Douglass. Michael, (1998), A regional network strategy for reciprocal rural – urban linkages, In: TWPR, 20(1), pp 1-33.
- Hill, Ronald D., (1995), The impact of urbanization on rural-urban linkages in Thailand and Malaysia, Kyoto Conference on Japanese Studies, Asian Geographer Journal, 14, pp 28-44.
- Mylott, E., (2017), Urban-Rural Connections: A Review of the Literature, Reseived in: http://ir.library.oregonstate.edu/xmlui/bitstream/handle/1957/10574/Urban-RuralConnectionsLitReview.pdf, Landscape and Urban Planning, 94(2), pp116-126
- Satterthwaite David, Mc Granahan Gordon, and Tacoli Cecilia, (2010), Urbanization and its implications for food and farming, Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci., 365(1554), pp 2809–2820.
دوره 7، شماره 24 - شماره پیاپی 24
تابستان 1397
صفحه 107-126

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ اولین انتشار 18 خرداد 1405