اقتصاد فضا و توسعه روستایی

اقتصاد فضا و توسعه روستایی

اثرات روابط شهر و روستا بر تحولات اقتصادی و اجتماعی روستاهای شهرستان آزادشهر

نویسندگان
1 دانشگاه گلستان
2 دانشگاه تربیت مدرس
3 دانشگاه خوارزمی
چکیده
دامنه و نحوه روابط میان شهر و روستا به صورت­های گوناگون بر شکل­پذیری، رشد و توسعه سکونتگاه­های روستایی و همچنین بر ساختار و کارکرد آنها اثرگذار است. با توجه به نقش این روابط در فرآیند تحولات و توسعه کانون­های شهری و روستایی، علاوه بر بررسی انواع و علل روابط، شناخت آثار و پیامدهای اقتصادی، اجتماعی - فرهنگی و فضایی - کالبدی بر شهر و روستا و تلاش برای کاهش اثرات منفی این روابط در راستای ساماندهی آنها، زمینه­ساز توسعه پایدار نواحی روستایی و شهری خواهد بود. پژوهش حاضر باهدف بررسی تغییرات اجتماعی، اقتصادی و کالبدی ناشی از روابط متقابل شهر و روستا بین نقطه شهری آزادشهر و بخش چشمه­ساران انجام‌گرفته است. روش تحقیق توصیفی - تحلیلی است و جامعه آماری آن را خانوارهای ساکن در روستاهای بخش چشمه­ساران تشکیل می­دهد که با توجه به حجم جمعیتی آن طبق فرمول کوکران تعداد 323 نمونه تعیین و به‌طور تصادفی انتخاب‌شده است. روش بررسی در این مقاله به دو صورت اسنادی (کتابخانه‏ای) و مطالعات پیمایشی (پرسشنامه) با ارزیابی 21 متغیر در سه بُعد اجتماعی، اقتصادی و کالبدی بوده است. برای تجزیه‌وتحلیل اطلاعات، علاوه بر آمارهای توصیفی از آزمون کای اسکوئر (خی­دو) استفاده شد. نتایج بیانگر تغییرات عمده­ای در قیمت زمین و مساکن روستایی، کاهش مالکیت بومی اراضی، قطعه‌قطعه شدن اراضی کشاورزی، انحراف از مشاغل کشاورزی، کاهش انسجام اجتماعی، اختلاط اقوام، تغییرات اساسی در پوشش­های سنتی، تغییرات اساسی در نما و معماری مساکن روستایی و افزایش تأثیرات محیط زیستی است. همچنین میانگین دامنه این تغییرات نیز بر اساس محاسبات آماری بین 9/16 درصد تا 6/65 درصد است.
کلیدواژه‌ها

Center for Economic Research. (2013), Urbanization in Central Asia: Challenges, issues, and prospects. Tashkent: Center for Economic Research, 64 p., Available online. http://www.unescap.org/resources/urbanization-central-asia-challenges-issuesand- prospects Accessed 20.08.14.
Kassioumis, K., Papa Georgiou, K., Christodoulou, A., Blioumis, V., Stamou, N., & Karameris, A. (2004), Ural development by afforestation in predominantly agricultural areas: issues and challenges from two areas in Greece. Forest Policy and Economics, 6, 483 - 496.
Kennedy, J. J., Thomas, J. W., & Glueck, P. (2001), Evolving forestry and rural development beliefs at midpoint and close of the 20th century. Forest Policy and Economics, 3, 81 - 95.
Kumar Jat. M, Garg. P.K, Khare. D. (2008), Monitoring and modelling of urban sprawl using remote sensing and GIS techniques. International Journal of Applied Earth Observation and Geoformation 10. 26–43.
Long, H. L., Heilig, G. K., Li, X. B., & Zhang, M. (2011), Socio-economic development and land-use change: analysis of rural housing land transition in the Transect of the Yangtze River, China. Land Use Policy, 24(1), 141-153.
Meyer. S.R, Johnson. M.L, Lilieholm. R.J, Cronan. C.S (2014), Development of a stakeholder-driven spatial modeling framework for strategic landscape planning using Bayesian networks across two urban-rural gradients in Maine, USA. Ecological Modelling 291. 42–57.
Müller, R., Müller, D., Schierhorn, F., & Gerold, G. (2011) Spatiotemporal modeling of the expansion of mechanized agriculture in the Bolivian lowland forests. Applied Geography, 31, 631-640.
Tacoli. C. (2003) the link a between urban and rural development. Environment and Urbanization, Vol 15.No 2. Pp 3 – 12.
Xue. J. (2014), Is eco-village/urban village the future of a DE growth society? An urban planner's perspective. Ecological Economics 105. 130–138. 

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ اولین انتشار 18 خرداد 1405