اقتصاد فضا و توسعه روستایی

اقتصاد فضا و توسعه روستایی

تحلیل ساختار فضایی ناحیه خمین با تأکید بر برنامه ریزی فضایی

نویسندگان
دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی
چکیده
نگاه‌های حاکم بر برنامه‌ریزی توسعه خمین طی چند دهه گذشته مبتنی بر ثبات و فقدان جامع­نگری بوده است و تنها با تکیه بر حرکت از وضعیت فعلی به وضعیت مطلوب، سعی در چیدمان مجدد فضا داشته‌اند، در صورتی که پویایی جزء ذاتی سازمان فضایی حاکم بر ناحیه است و تنها با تکیه بر رویکردی پویا و ارائه آینده­ای چندگانه قادر خواهیم بود که به برنامه­ریزی فضایی توسعه پایدار سکونتگاه‌ها روستایی ناحیه دست یابیم. هدف پژوهش حاضر شناخت و تحلیل ساختار فضایی ناحیه خمین در چارچوب پویش ساختاری- کارکردی است. تحقیق از نوع توصیفی - ­تحلیلی با جنبه نظری و کاربردی است. جامعه آماری پژوهش 142 روستای دارای سکنه با مجموع 32092 نفر جمعیت و 10121 خانوار در شهرستان خمین است که با استفاده از روش نمونه­گیری طبقه‌بندی تصادفی و نمونه‌گیری ناحیه‌ای 21 روستا به عنوان نمونه انتخاب شده است. جمع‌آوری اطلاعات به روش اسنادی و میدانی بوده است. در روش اسنادی سوابق آماری، کارهای صورت گرفته در دانشگاه‌ها و مؤسسات و اطلاعات موردنیاز در این زمینه از طریق سازمان‌هایی از قبیل: مرکز آمار ایران، جهاد کشاورزی شهرستان، فرمانداری شهرستان و بخشداری دو بخش و در روش میدانی نیز جمع‌آوری اطلاعات از طریق پرسشنامه روستا(دهیار و شورای روستا) بوده است. به منظور پهنه بندی ناحیه خمین از آمارهای فضایی استفاده شده و همچنین به منظور سطح­بندی سکونتگاه­های ناحیه خمین، از روش سطح­بندی بر اساس شاخص­های خدمات و جمعیت استفاده شده است. در این راستا، نتایج حاصل از پژوهش نشان می‌دهد که مجموع ساختارهای محیطی ـ بوم شناختی(توپوگرافی، منابع آب و خاک) و انسانساخت (راه­های ارتباطی، خدمات و صنایع) در سطح ناحیه موجب شکل­گیری عرصه­هایی شده است که تمرکز جمعیت، خدمات و نقاط سکونتگاهی را در عرصه دشتی و مرکزی ناحیه به دنبال داشته است؛ پیامد حاصل از آن نیز موجب شکل­گیری نابرابری فضایی، فشار بیش از حد بر منابع محیطی در قسمت دشتی، رها شدگی و تخلیه جمعیتی سکونتگاه­ها در سایر عرصه­ها بوده است.
کلیدواژه‌ها

Albrechts, Louis, Healey, Patsy & Kunzmann, Klaus R. (2003). Strategic spatial planning and regional governance in Europe. American Planning Association, 69(2), 113.
Albrechts, Louis. (2004). Strategic (spatial) planning reexamined. Environment and Planning, B, 31, 743-758.
Albrechts, Louis (2015). Breaking out of the box: ingredients for a more radical planning. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 184, 104-110.
Alden, J. (2012). Regional development and spatial planning in an enlarged European :union:: Ashgate Publishing, Ltd.
Davoudi, Simin., & Strange, Ian. (2008). Conceptions of space and place in strategic spatial planning: Routledge.
Healey, Patsy (2004). The treatment of space and place in the new strategic spatial planning in Europe. International journal of urban and regional research, 28(1), 45-67
Healey, Patsy. (1997). Making strategic spatial plans: innovation in Europe: Psychology Press.

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ اولین انتشار 18 خرداد 1405