اقتصاد فضا و توسعه روستایی

اقتصاد فضا و توسعه روستایی

پیامدهای اقتصادی تغییرات کاربری اراضی روستاهای پیراشهری مورد: روستاهای دهستان جی در شهرستان اصفهان 

نویسندگان
دانشگاه شهید بهشتی
چکیده
افزایش سریع جمعیت کشور به ویژه در شهرهای بزرگ، پیامدهای گسترده‌ای به همراه داشته که از آن جمله می‌توان به تغییر کاربری اراضی روستایی اشاره نمود. در این میان شهر اصفهان با توجه به رشد شتابان جمعیت و تقاضا برای مسکن و خدمات موردنیاز با سرریز جمعیت به روستاهای پیرامون مواجه بوده که این امر منجر به تغییر کاربری اراضی کشاورزی و اختصاص یافتن سطح زیادی از اراضی به ساخت‌وسازهای مسکونی و غیرمسکونی شده است. در نهایت این مسئله سبب ایجاد تغییرات (منفی) عمده‌ای در فضای جغرافیایی، به ویژه از بعد اقتصادی برای جامعه روستایی پیرامون شهرها شده است. بر این اساس هدف اصلی این پژوهش بررسی پیامدهای اقتصادی ناشی از تغییر کاربری اراضی در روستاهای دهستان جی است. روش انجام این تحقیق توصیفی- تحلیلی و از روش‌های کتابخانه‌ای و پیمایشی (با استفاده از پرسشنامه) جهت گردآوری اطلاعات استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش را کلیه روستاهای دهستان جی (17 روستا) با جمعیتی بالغ‌بر 19190 نفر تشکیل می‌دهد. حجم نمونه 225 نفر محاسبه شده است. جهت تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آزمون همبستگی پیرسون و تکنیک سنجش‌ازدور (استفاده از تصاویر ماهواره لندست 7 و 8 طی سال‌های 2015-2001) استفاده ‌شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد در سال 2015(1394) نسبت به سال 2001(1380) اراضی کشاورزی 8/9 درصد و مرتعی 9/10 درصد کاهش‌یافته و در عوض ساخت‌وسازهای مسکونی 10/56 درصد افزایش داشته است. همچنین اینکه، تغییر کاربری اراضی کشاورزی، رابطه مستقیمی با تغییر عملکرد اقتصادی در بخش­های مربوط به زمین و مسکن در روستاهای مورد مطالعه داشته و به هر میزان که عملکرد روستاها تغییر نموده، می­توان شاهد تغییرات بیشتری در کاربری اراضی کشاورزی بود.
کلیدواژه‌ها

H. Ricardo Grau, T. Mitchell Aide, Jess K. Zimmerman, John R. Thomlison, Eileen Helmer, and Xioming Zou(2003) The Ecological Consequencesof Socioeconomic and Land-UseChanges inPostagriculturePuerto Rico, December, Vol. 53 No. 12:( 1159-1168), American Institute of Biological Sciences.
Irwin. Elena G & Jacqueline Geoghegan (2001), Theory, data, methods: developing spatially explicit economic models of land use change, Agriculture, Ecosystems and Environment 85, 7-23.
Jujie, Wu (2008) Land Use Changes: Economic, Social, and Environmental Impacts, The magazine of food, farm, and resource issues, Scientific Journal (JRNL), Choices. 23(4): 6-10.
Shuking, Zhao. Changhui, Peng. Hong, Jiang (2006) Land use change in Asia and the ecological consequences, The Ecological Society of Japan,No21: 890–896.
Meyer, WB, Turner, BL & Eds (1994) Change in land use and land cover: A global perspesctive, New York: Cambridge Univ. Press, 537 pp., Foundation (UN and the World Bank)
Clark, Anthony S.(2010) The Political Institutional Determinants of Land use Change and Sprawl: A Conceptual Model, Theoretical and Empirical Researches in Urban Management, Lindenwood University, Institute for Study of Economics and the Environment Number 7(16) / August, United States of America,No:5-18.
Briassoulis, Helen (2000) Factors Influencing Land-use and Land-cover change, Land use, Land cover and soil sciences-Vol1, www.eolss.net/sample-chapters/c19/E1-05-01-03.pdf.
Su Changhong, Fu Bojie, Lu Yihe, Lu Nan, Zeng Yuan, He Anna, Lamparski Halina(2011) Land use Change and Anthropogenic Driving Forces: A case study in Yanhe River Basin, Chinese Geographical Science, 21(5), PP. 587–599.
Liu, J., Zhang Z., Xu X., Kuang W., Zhou W., Zhang S., Li R., Yan C., Yu D., Wu S. & Jiang N.(2010) Spatial Patterns and Driving Forces of Land use Change in China during the Early 21st Century, Journal of Geographical Sciences, Vol. 20, Issue 4, PP. 483-494.
Eppler, Ulrike, Fritsche, Uwe R. & Laaks, Sabine(2015) Urban-Rural Linkages and Global Sustainable Land Use, Berlin, Globalands,IINAS(international institute for sustainability analysis and strategy),Berlin, Darmstadt, May 2015,No:4-75.
Thuo, Aggrey & Daniel, Maina (2010) Community and Social Responses to Land use Transformations in the Nairobi Rural-urban Fringe, Kenya, Field Actions Science Reports ,Institut Veolia Environnement(Kenya),No: 1867-8521.

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ اولین انتشار 18 خرداد 1405